काठमाडौं । कोरिया इन्टरनेशनल कोअपरेसन एजेन्सी (कोइका) र कृषि, वन तथा पर्यावरण मन्त्रालयबीच नेपालको तराई क्षेत्रमा वातावरण अनुकुलित धान उत्पादन तथा उत्पादकत्व बृद्धी सम्बन्धि कार्यक्रम कार्यान्वयनको लागि हस्ताक्षर भएको छ।
परियोजनाको लागि कोइकाका नेपाल निर्देशक मुहेअन कोङ र मन्त्रालयका सहसचिव डा. हरि बहादुर केसीले हस्ताक्षर गर्नुभएको थियो।
हस्ताक्षर समारोहमा मन्त्रालयका सचिव राजेन्द्र मिश्र सहित विभिन्न प्रदेशका सचिवहरूको समेत उपस्थिति रहेको थियो । सम्झौता अनुसार कोरियन सरकारले कोइकामार्फत सन् २०२६ देखि सन् २०३१ सम्म ६ बर्षे परियोजना कार्यान्वयनको लागि अमेरिकी डलर १२ मिलयन उपलब्ध गराउने छ।
यो नेपालको कृषि क्षेत्रमा चालु परियोजनामध्ये सबैभन्दा ठुलो आयोजना हो ।
प्रियोजना लुम्बिनी प्रदेशका बाँके, बर्दिया, दाङ्ग र कपिलवस्तु तथा सुदुरपश्चिम प्रदेशका कर्णाली र कञ्चनपुर जिल्लाहरूमा कार्यान्वयन हुनेछन् । प्रियोजनाले धान उत्पादकत्व बृद्धी र जलवायु अनुकुलन र दीगो धान उत्पादन प्रणाली अभबृद्धी गर्दै नेपालको खाद्य सुरक्षा अभिबृद्धी गर्ने लक्ष्य राखेको छ। यसको लागि जलवायुमैत्री प्रविधी, सुधारिएको धानको बिउ र उत्पादन व्यवस्थापन प्रणाली एवं किसान र उद्यमीको बजार पहुँच अभिबृद्धीलगायतका कार्यक्रमहरू हुनेछन् ।
परियोजना कृषि, वन तथा पर्यावरण मन्त्रालय र प्रादेशिक मन्त्तालयहरुसँगको साझेदारीमा कोइकाले कार्यान्वयन गर्नेछ। परियोजना कार्यान्वयनको लागि प्राविधिक सहायता नेपाल कृषि अनुसन्धान परिषद र इन्टरनेशनल राइस रिसर्च इन्च्टिच्युटले गर्नेछन्। परियोजनाले जलवायु अनुकुल धान बिउबिजन प्रणालीलाई सवलीकृत गर्ने र सुधारिएको जातको धानको वितरणलाई तिव्रता दिने लगायतका गतिविधीलाई खास जोड दिनेछ ।
हस्ताक्षर समारोहमा बोल्दै मन्त्रालयका सचिव राजेन्द्र मिश्रले नेपाल र दक्षिण कोरियाबीचको द्धिपक्षीय सम्बन्धको प्रशंसा गर्नुभयो । उहाँले परियोजनाले नेपालको धानको मुल्य श्रृंखला, किसानको आम्दानी बृद्धी, खाद्य सुरक्षा सुधार र हरित, उत्थानशील, समावेशी विकासमा योगदान गर्ने बताउनुभयो ।
यसैगरी कोइकाका देशीय निर्देशक कोङले परियोजनाले ज्ञान आदानप्रदान र नागरिक केन्द्रित विकासमार्फत कृषि उत्पादकत्व, जलवायु उत्थानशीलता र ग्रामीण जिविकोपार्जन सवलीकरण गर्ने कोरिया र नेपालको साझा प्रतिबद्धता प्राप्तिको उदाहरण भएको उल्लेख गर्नुभयो । मन्त्रालयका सहसचिव केसीले कोइकाले नेपालको कृषि क्षेत्रको विकासमा निरन्तर र बढ्दो रुपमा सहायता गर्दै आएको चर्चा गर्दै कोरियाको कृषि प्रविधी र ज्ञान आदानप्रदानबाट नेपाल लाभान्वित हुनसक्ने बताउनुभयो ।
परियोजना अतिरिक्त कोइकाले बर्दियामा एकिकृत ग्रामीण विकास र लुम्बिनी प्रदेशमा फलफुल र तरकारीको मुल्य श्रृंखला विकासको लागि परियोजना कार्यान्वयन गर्दै आएको छ । कोइकाले नेपालमा जारी कृषि परियोजनाहरुबीच आपसी सहकार्य मजबुत बनाउने प्रयास गर्नेछ।
सन् १९९१ देखि कोइकामार्फत दक्षिण कोरिया नेपालको प्रमुख विकास साझेदार रहँदै आएको छ । स्वास्थ्य, शिक्षा, कृषि, सीपमुलक तालिम, ग्रामीण विकास, आइटी, र पर्यटन लगायतका क्षेत्रमा कोइकाले कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आएको छ । कोइकाले हालसम्म झण्डै २३५ मिलियन अमेरिकी डलर बराबरको सहायता नेपाललाई प्रदान गरिसकेको छ ।
कोइकाले नेपालको दीगो विकासका लक्ष्यहरु प्राप्तिमा सहयोग गर्न निजी क्षेत्र, नागरिक समाज संघसंस्थाहरु, विश्वविद्यालयहरु, र विकास साझेदारहरुमार्फत सहयोग गर्दै आएको छ ।
प्रकाशित मिति: बिहीबार, असार ४, २०८३
