काठमाडौँ । चुनावमा बालबालिकाको दुरुपयोग रोक्नका लागि कडा नीतिगत व्यवस्था गर्न सरोकारवाला निकायका प्रतिनिधिले माग गरेका छन् ।
प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन २०८२ मा बालबालिकाको दुरुपयोगको अवस्थाका बारेमा बालबालिका शान्ति क्षेत्र राष्ट्रिय अभियान नेपाल (सिजप) ले तयार गरेको अनुगमन सम्बन्धी संक्षिप्त प्रतिवेदन सार्वजनिक कार्यक्रममा सहभागीले यस्तो बताएका हुन् ।
ललितपुरमा भएको कार्यक्रममा चुनावको समयमा अनुगमनका क्रममा निर्वाचनअघि बालबालिका सम्बन्धी २ सय ८६ वटा घटना अभिलेख गरिएको र निर्वाचनपछिको अवधिमा १९ वटा घटना दर्ता भएको जानकारी दिइएको हो ।
निर्वाचनको सयमा बालबालिका विभिन्न गतिविधिहरूमा संलग्न भएको अध्ययनले देखाएको पनि सिजपले जनाएको छ ।
बालबालिकालाई राजनीतिक दलका झण्डा तथा चिन्ह बोक्ने, जुलुस तथा आमसभामा सहभागी गराउने, राजनीतिक नाराहरू लगाउने, प्रचार सामग्री वितरण गर्ने, राजनीतिक दलको चिन्ह भएको पोशाक लगाउने, प्रचार गीत तथा नृत्य कार्यक्रममा सहभागी हुने जस्ता क्रियाकलापहरूमा दुरुपयोग गरिएको सिजपका अध्यक्ष तिलोत्तम पौडेलले जानकारी दिनुभयो ।
कार्यक्रममा महिला बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक मन्त्रालयका उपसचिव दुर्गाप्रसाद चालिसेले यसपालीको चुनावमा मतदान अधिकृत रूपमा भूमिका निभाउँदै गर्दा बालबालिकाको दुरुपयोगको अवस्था कम गर्न सकिएको दाबी गर्दै सरोकारवाला निकायको सहकार्य र खबरदारीका कारण यो सम्भव भएको धारणा राख्नुभयो ।
कार्यक्रममा अनुगमन प्रतिवेदनको तथ्यका बारेमा जानकारी गराउँदै सिजप अध्यक्ष तिलोत्तम पौडेल ।राष्ट्रिय बाल अधिकार परिषद्का कार्यक्रम संयोजक श्रीराम अधिकारीले बालबालिकाको दुरुपयोग रोक्नका लागि कानुनी रुपमा नै कडा व्यवस्था ल्याउनुपर्ने बताउनुभयो ।
राष्ट्रिय माव अधिकार आयोगका खिमानन्द बस्यालले विगतको निर्वाचनको तुलनामा यसपालीको निर्वाचनको समयमा बालबालिकाको दुरुपयोग केही कम भए पनि सुधारका थुप्रै काम बाँकी रहेको बताउनुभयो ।
बालबालिका शान्ति क्षेत्र राष्ट्रिय अभियानका केन्द्रीय सदस्य गीता अधिकारीले यसपालीको चुनावमा बालबालिकाको दुरुपयोग भएका घटनाबाट सिकेर आगामी निर्वाचनका लागि नीतिगत र व्यवहारगत कम्जोरी सच्याउनुपर्ने धारणा राख्नुभयो ।
सामुदायिक रेडियो प्रसारक संघ (अकोराब) का निर्देशक शिरोमणि ढुङ्गानाले बालबालिकाको दुरुपयोग रोक्न र मतदाताता शिक्षाका बारेमा जानकारी दिन अकोराबले सरकारी तथा गैरसरकारी निकायसँग समन्वय गरेर डिजिटल सामग्री उत्पादनमा जोड दिइएको बताउनुभयो ।
पत्रकार विजय पौडेलले यसपालीको निर्वाचनको समयमा कतिपय उम्मेदवारले भर्खर जन्मेका बालबालिका पनि साथमा लिएर मतदान गरेको भन्दै यसबारेमा पनि धारणा बनाउनुपर्ने उल्लेख गर्नुभयो ।
निर्वाचनपूर्वको तुलनामा मतदानको दिन बालबालिका सम्बन्धी प्रत्यक्ष आचारसंहिता उल्लङ्घनका घटना न्यून देखिएको तर मतदान केन्द्रको रूपमा विद्यालय भवनको व्यापक प्रयोग सम्बन्धी संरचनात्मक विषयहरू देखिएको पनि सिजपको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ ।
देशभरका १० हजार ९ सय ६७ मतदान स्थलहरुमध्ये करिव ९ हजार ४ सय ५० मतदानस्थलहरु विद्यालयहरूमा स्थापना गरिएको थियो भने निर्वाचन परिणाम घोषणा भएपछि १९ वटा घटनाहरू विजय जुलुस तथा उत्सवहरूका क्रममा अभिलेख गरिएको थियो ।
प्रकाशित मिति: शनिबार, चैत ७, २०८२
